Yeni Gelişme
19 Mart 2026 tarihli ve 33201 sayılı Resmî Gazete’de, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (“TCMB”) tarafından hazırlanan “Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” (“Değişiklik Yönetmeliği”) yayımlanmıştır. Değişiklik Yönetmeliği, 1 Aralık 2021 tarihli ve 31676 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik’te (“Yönetmelik”) değişiklikler yapmakta olup yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Değişiklik Yönetmeliği ile getirilen temel yenilik, ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarının (“Kuruluşlar”) müşteri fonlarını koruma hesaplarının bulunduğu bankalar nezdinde gecelik vadede nemalandırabilmesine olanak tanınmasıdır. Bunun yanı sıra, koruma hesaplarına ilişkin gün sonu bakiye hesaplama saatleri güncellenmiş ve haciz/tedbir taleplerinin kapsamı nemalandırma hesaplarını da içerecek şekilde genişletilmiştir.
Fonların Nemalandırılmasına İlişkin Yeni Düzenleme
Değişiklik Yönetmeliği ile Yönetmelik’e eklenen yeni 36/A maddesi, Kuruluşların ödeme fonları ve elektronik para karşılığı toplanan fonları nemalandırabilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir. Bu düzenleme ile Yönetmelik’in mevcut 34 üncü ve 35 inci maddelerinde yer alan “koruma hesabının bulunduğu bankada gecelik vadede nemalandırılması aykırılık oluşturmaz” hükmü somut bir çerçeveye kavuşturulmuştur.
Nemalandırmanın Kapsamı ve Koşulları
Yeni düzenlemeye göre, ödeme ve elektronik para koruma hesaplarındaki TL cinsinden bakiyeler, koruma hesaplarının bulunduğu bankalar nezdinde açılan nemalandırma hesabında nemalandırılabilir. Yabancı para cinsinden açılan ödeme fonları ve yabancı para cinsinden açılan elektronik para koruma hesaplarında bulunan fonlar ise bu imkânın dışında tutulmuştur.
Nemalandırma Mekanizmasının İşleyişi
Nemalandırma işlemi gecelik vadeli olarak gerçekleştirilir. Anapara ve net nema tutarı, banka komisyonunun kesilmesinin ve diğer kanuni kesintilerin yapılmasının ardından ertesi iş günü ilgili koruma hesaplarına aktarılır. Nemalandırma hizmetine ilişkin komisyon oranı ve hesaplama yöntemi, Kuruluş ile banka arasındaki sözleşmede açıkça düzenlenmek zorundadır.
Önemli bir husus olarak, değerlendirilen fonların anaparası ile net nema tutarlarının ayrıştırılarak izlenmesi gerekmektedir. Nema tutarlarının izlendiği hesapta biriken fon, Kuruluş tarafından serbest şekilde kullanılabilir. Diğer bir deyişle, müşteri fonlarından elde edilen nema geliri Kuruluşların kendi geliri olarak tasarruf edebilecekleri bir kalem niteliğindedir.
Fon Güvenliği ve Likidite Yükümlülüğü
Nemalandırma süresince Kuruluş bu fonları herhangi bir amaçla kullanamaz. Bununla birlikte, Kuruluş, nemalandırma esnasında acil ödemeleri gerçekleştirebilmek için yeterli miktarda fon bulundurmak ve bu tür ödemelerde söz konusu fonu kullanmakla yükümlüdür. Anapara ve net nema tutarının koruma hesaplarına aktarılmasının ardından, Kuruluş acil ödemeler için kullandığı tutarı —herhangi bir faiz, ücret veya komisyon almaksızın— gün sonuna kadar kendi hesaplarına alır.
Ayrıca, nemalandırma işlemlerinde anaparanın korunması esastır ve yalnızca düşük riskli ve likit varlıklar kullanılabilir. Kuruluşun faaliyet izninin geçici olarak durdurulması halinde ise koruma hesaplarındaki fonlar nemalandırılamaz.
Gün Sonu Bakiye Hesaplama Saatlerinin Güncellenmesi
Değişiklik Yönetmeliği, ödeme fonları koruma hesapları ve elektronik para koruma hesapları için gün sonu bakiye hesaplama saatlerini güncellemiştir:
| Eski Düzenleme | Yeni Düzenleme | |
|---|---|---|
| Tam iş günleri | 15.00 | 16.30 |
| Yarım iş günleri | 11.00 | 12.00 |
Bu değişiklik, Yönetmelik’in 34 üncü maddesinin üçüncü fıkrası (ödeme fonları) ve 35 inci maddesinin üçüncü fıkrası (elektronik para fonları) için geçerli olup, Kuruluşlara gün sonu bakiye hesaplaması için ek süre tanımaktadır.
Haciz ve Tedbir Taleplerinin Kapsamının Genişletilmesi
Değişiklik Yönetmeliği öncesinde, ödeme hizmeti kullanıcılarının hak ve alacaklarına ilişkin tedbir, haciz ve benzeri idari ve adli talepler konusunda yalnızca “koruma hesabının tutulduğu bankalar” kapsamda idi. Yapılan değişiklikle birlikte bu kapsam, “nemalandırma hesabının tutulduğu bankalar”ı da içerecek şekilde genişletilmiştir.
Hem ödeme fonları koruma hesapları (madde 34/2) hem de elektronik para koruma hesapları (madde 35/4) bakımından, nemalandırma hesabının tutulduğu bankalara gelen talepler, bankanın ilgili fonların müşteri bazında nihai sahipliğine ilişkin bilgi sahibi olması durumunda ve ilgili fon ile sınırlı olmak üzere yerine getirilir. Banka, bu durumu ilgili Kuruluşa gecikmeksizin bildirir.
Elektronik Para Koruma Hesabına İlişkin Değişiklikler
Yönetmelik’in 35 inci maddesinin üçüncü fıkrası tamamen yeniden düzenlenmiştir. Önceki düzenlemede, elektronik para koruma hesabının gün sonu bakiyesi, hesabın bulunduğu banka tarafından TCMB nezdindeki hesapta bloke edilmekte ve TCMB gün sonu bakiyesinin hesaplanma saatini değiştirmeye yetkili kılınmakta idi.
Yeni düzenlemede ise bloke mekanizması kaldırılmış; bunun yerine gün sonu bakiyesinin tam iş günlerinde saat 16.30, yarım iş günlerinde saat 12.00 itibarıyla hesaplanacağı belirlenmiştir. Koruma hesabının bulunduğu bankada gecelik vadede nemalandırılmasının ikinci ve dördüncü fıkralara aykırılık oluşturmayacağı açıkça ifade edilmiş ve gün sonu bakiyesinin, tedavüldeki elektronik para tutarı ile uyumlu olacak şekilde kuruluş kayıtları ve banka hesap hareketleri esas alınarak belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Ek Değişiklikleri
Yönetmelik’in EK-13 ve EK-14’ü de değiştirilmiştir. Söz konusu ekler, temsilci işyerlerinde asılması gereken döviz alım satım uyarı bildirimlerini düzenlemektedir. Güncellenen eklerde, ödeme hizmeti sunulması ve elektronik para ihracı işlemlerinden bağımsız olarak döviz alım ve satımı yapılması durumunda 1567 sayılı Kanun uyarınca 719.000 TL’den 3.595.000 TL’ye kadar idari para cezası uygulanacağı bilgisi yer almaktadır.
Sonuç
Değişiklik Yönetmeliği ile ödeme ve elektronik para sektörüne yönelik önemli bir yenilik getirilmiştir. Kuruluşlar, koruma hesaplarındaki TL cinsinden müşteri fonlarını gecelik vadede nemalandırabilecek ve elde edilen nema gelirini serbest şekilde kullanabilecektir. Bu düzenleme, Kuruluşların gelir modellerine önemli bir katkı sağlama potansiyeli taşımaktadır.
Kuruluşların bu yeni imkândan yararlanabilmek için koruma hesaplarının bulunduğu bankalar ile nemalandırma hizmetine ilişkin sözleşme hükümlerini gözden geçirmesi ve komisyon oranı ile hesaplama yöntemini sözleşmelerinde açıkça düzenlemesi gerekmektedir. Ayrıca, likidite yükümlülüğü ve anapara koruma prensibi çerçevesinde iç kontrol süreçlerinin güncellenmesi önem taşımaktadır.
Önemli Noktalar
- Kuruluşlar, ödeme ve elektronik para koruma hesaplarındaki TL cinsinden bakiyeleri gecelik vadede nemalandırabilecektir.
- Yabancı para cinsinden fonlar nemalandırma kapsamı dışındadır.
- Nema geliri, anapara ile ayrıştırılarak izlenecek ve Kuruluş tarafından serbest şekilde kullanılabilecektir.
- Nemalandırma işlemlerinde anaparanın korunması esastır; yalnızca düşük riskli ve likit varlıklar kullanılabilir.
- Gün sonu bakiye hesaplama saatleri tam iş günlerinde 15.00’den 16.30’a, yarım iş günlerinde 11.00’den 12.00’ye uzatılmıştır.
- Haciz ve tedbir taleplerinin kapsamı nemalandırma hesaplarını da içerecek şekilde genişletilmiştir.
- Değişiklik Yönetmeliği yayımı tarihinde (19 Mart 2026) yürürlüğe girmiştir.
Daha fazla bilgi için: [email protected] | www.semizlaw.com