Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği Yayımlandı

Yeni Gelişme

27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (“Yönetmelik”) ile Türkiye Emisyon Ticaret Sisteminin (“ETS”) uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. Yönetmelik, 2 Temmuz 2025 tarihli ve 7552 sayılı İklim Kanunu’nun (“İklim Kanunu”) ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 792/D maddesinin uygulama düzenlemesi niteliğindedir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Yönetmelik ile 17 Mayıs 2014 tarihli ve 29003 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik (“Mülga Yönetmelik”) yürürlükten kaldırılmış, Mülga Yönetmeliğe yapılan atıfların yeni Yönetmeliğe yapılmış sayılacağı hükme bağlanmıştır. Bu düzenleme, on iki yıldır yalnızca izleme, raporlama ve doğrulama (“İRD”) yükümlülüğünden ibaret olan rejimin, tahsisat teslim yükümlülüğü ve organize bir karbon piyasası içeren tam kapsamlı bir emisyon ticaret sistemine dönüşmesi anlamına gelmektedir.

Sistemin işletilmesinde İklim Değişikliği Başkanlığı (“Başkanlık”) düzenleyici ve denetleyici merci, Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi (EPİAŞ) ise Piyasa İşletmecisi olarak konumlandırılmıştır. Tahsisat fiyatına ve ücretsiz dağıtıma ilişkin temel kararlar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı başkanlığındaki Karbon Piyasası Kuruluna aittir.

Kapsam ve Tesis Kategorileri

Yönetmeliğin EK-1’inde yirmi beş faaliyet kategorisi sayılmıştır. Bunlar arasında toplam anma ısıl gücü 20 MW ve üzeri tesislerde yakıtların yakılması, petrol rafinasyonu, kok üretimi, demir ve çelik üretimi, alüminyum ve demir dışı metal üretimi, klinker ve kireç üretimi, cam ve seramik üretimi, selüloz ve kâğıt üretimi ile amonyak, nitrik asit, hidrojen ve soda külü gibi kimyasal madde üretimleri yer almaktadır.

Tesisler, biyokütleden kaynaklanan karbondioksit hariç, transfer edilen karbondioksit dahil olmak üzere kurulu kapasitesine göre ihtiyatlı olarak hesaplanan yıllık emisyon miktarına göre üç kategoriye ayrılmaktadır:

Bu ayrım, bir işletmenin yükümlülük düzeyini belirleyen eşiktir. Kategori A tesisler emisyonlarını izlemek, raporlamak ve doğrulatmakla yükümlü olmakla birlikte tahsisat teslim etmek zorunda değildir. Tahsisat teslim yükümlülüğü yalnızca Kategori B ve Kategori C tesisler bakımından doğmaktadır.

Araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yürütüldüğü tesis ve tesis bölümleri, münhasıran biyokütle kullanan tesisler ile askeri unsurlar Yönetmeliğin kapsamı dışındadır. Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler ise yerine getirdikleri faaliyetlerle sınırlı olmak üzere ETS kapsamı dışında tutulmuş, ancak bu tesislerin İRD yükümlülükleri devam etmektedir. Doğalgazın ve ham petrolün iletimi ve depolanması kapsamındaki faaliyetler de İRD süreçleri hariç olmak üzere birinci uygulama dönemi sonuna kadar ETS kapsamı dışında bırakılmıştır.

EK-1’de yer alan herhangi bir faaliyeti yürüten bir işletme, EK-1’deki diğer faaliyetleri de kapasite gözetilmeksizin kapsama dahil eder. Kategori değişikliği nedeniyle ETS kapsamı dışına çıkan tesisler ise değişikliğin meydana geldiği sistem yılı boyunca kapsamda kalmaya devam eder.

EK-1 Faaliyet Listesindeki Değişiklikler

Yeni EK-1, Mülga Yönetmeliğin faaliyet listesini büyük ölçüde korumakla birlikte bazı eşik ve tanımları değiştirmiştir. Bu değişiklikler, daha önce kapsam dışında kalan tesisleri kapsama alabilecek niteliktedir:

Hidrojen ve sentez gazı üretimindeki eşik düşüşü özellikle dikkat çekicidir. Günlük üretim kapasitesi eşiğinin 25 tondan 5 tona indirilmesi ve yöntem sınırlamasının kaldırılması, orta ölçekli hidrojen üreticilerini ilk kez kapsama sokabilecektir.

Sera Gazı Emisyon İzni

ETS kapsamındaki işletmelerin sera gazı emisyonuna neden olan faaliyetlerini yürütebilmesi için Başkanlıktan sera gazı emisyon izni alması zorunludur. Birden fazla tesiste faaliyet gösteren işletme her tesis için ayrı izin almak zorundadır, ancak aynı adreste birden fazla tesis bulunması halinde tek izin alınır.

Başvuru elektronik ortamda ve EK-3’te sayılan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. Başvuru azami 60 gün içinde değerlendirilir. Eksik veya hatalı bilgi ve belgeler başvuru tarihinden itibaren 10 iş günü içinde başvuru sahibine bildirilir ve tebliğden itibaren 3 ay içinde tamamlanması gerekir. Başvurunun reddi halinde başvuru ücreti iade edilmez.

EK-3 kapsamında aranan personel şartı uygulamada ayrıca planlama gerektirecektir. Kategori C tesisler için mühendislik veya fen fakültesi mezunu ve sera gazı izleme ve raporlama alanında en az iki yıl tecrübeli asgari iki personel, Kategori B tesisler için ise aynı niteliklere sahip ve en az bir yıl tecrübeli asgari bir personel bulundurulması gerekmektedir. Bünyesinde bu niteliklere sahip personel bulundurmayan işletmeler aynı kriterleri sağlayan gerçek veya tüzel kişileri görevlendirebilir.

İzin, verildiği tarih itibarıyla beş yıl geçerlidir. İşletmeler geçerlilik süresinin sona ereceği tarihten en az altı ay önce yenileme başvurusu yapmak zorundadır. İznin güncellenmesini gerektirecek değişiklikler ile izin sahibinde meydana gelen değişiklikler, değişiklik tarihinden itibaren 30 gün içinde Başkanlığa bildirilmelidir.

İzin, kasıtlı olarak yanlış, yanıltıcı veya gerçek dışı bilgi, belge veya beyan sunulduğunun tespit edilmesi, tesisin önceden faaliyet gösterse dahi faaliyetinin sona ermesi veya yeniden faaliyet göstermesinin teknik olarak mümkün olmaması ya da İklim Kanunu’nun 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendi uyarınca teslim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi hallerinde iptal edilir.

Tahsisatlar ve Ücretsiz Tahsisat Dağıtımı

ETS üst sınırı, emisyon yoğunluğu temelli belirleme yaklaşımıyla tespit edilir ve sistem yılını kapsayan doğrulanmış sera gazı emisyon raporlarının son teslim tarihinden itibaren 60 gün içinde Resmî Gazete’de yayımlanan Ulusal Tahsisat Planı ile açıklanır. Üst sınır kapsamındaki tahsisatlar İşlem Kayıt Sisteminde ihraç edilerek birincil piyasada ve/veya ücretsiz olarak piyasaya sunulur.

Ücretsiz tahsisat dağıtımında alt tesislere göre kıyas yöntemi esas alınmıştır. Bir tesise verilecek ücretsiz tahsisat miktarı, her bir alt tesis özelinde kıyas değeri, ücretsiz tahsisat oranı, sektörel faaliyet katsayısı ve faaliyet seviyesinin çarpımına eşittir. Kıyas değerleri dört ondalık basamak esas alınarak, uygulama döneminin başlayacağı sistem yılından önceki takvim yılında Kasım ayının son iş gününe kadar Başkanlıkça ilan edilir. Hesaplama sonucunda kesirli bir değer oluşması halinde miktar bir üst tam sayıya yuvarlanır.

Ücretsiz tahsisat başvuruları, Ulusal Tahsisat Planının yayımlandığı tarihten itibaren 30 gün içinde tesis özelinde yapılır ve Başkanlıkça 15 iş günü içinde incelenir. Düzeltme talep edilen başvurularda işletmenin 10 iş günü içinde düzeltmeyi tamamlaması gerekir. Başvurusunu geç yapan işletmeler başvuru bedelini %50 artırımlı, doğrulanmış raporlarını teslim tarihinden sonra bildiren işletmeler ise %100 artırımlı öder.

Tahsisat teslim yükümlülüğü, doğrulanmış sera gazı emisyon raporundaki miktara denk gelecek şekilde yükümlülük yılının Kasım ayı son iş gününe kadar İşlem Kayıt Sistemi üzerinden yerine getirilir. İşletmenin veya tesisin faaliyetine son vermesi, tasfiye veya konkordato kararı alınmış olması teslim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Tahsisat açığı bulunan tesisler için ek rezerv mekanizması öngörülmüştür. Ek rezerv, alt tesislere bağlı emisyon yoğunluklarında artış olmaması şartıyla ve Ulusal Tahsisat Planında açıklanan ETS üst sınırının %10’unu geçmeyecek şekilde kullanılabilir. Tesisin doğrulanmış emisyon miktarının %70’inden fazla ücretsiz tahsisat alması halinde aldığı ücretsiz tahsisata eşit miktarda teslimde bulunmuş olması, %70’inden az ücretsiz tahsisat alması halinde ise yükümlülüğünün en az %70’ini yerine getirmiş olması ve hesabında tahsisat bulunmaması aranır. Ek rezerv kapsamında uygulanacak asgari fiyat, Kasım ayının son iş günü itibarıyla son üç aya ait birincil ve ikincil piyasa ağırlıklı ortalama tahsisat fiyatlarından yüksek olanının %50 fazlasıdır. Ek rezerv kullanan tesisler yükümlülüklerini Aralık ayının son iş gününe kadar yerine getirir.

Piyasa Yapısı ve Esneklik Mekanizmaları

Tahsisatlar, Başkanlıkça belirlenen ihale takvimine uygun şekilde birincil piyasada satışa sunulur. İhale takvimi, Ulusal Tahsisat Planının yayımlanmasından sonra 15 iş günü içinde Piyasa İşletmecisinin internet sitesinde ilan edilir. Bir ihalenin iptali halinde ilgili tahsisat miktarı sistem yılı içinde kalan ihalelere eşit oranda dağıtılır. Son ihalenin iptali halinde ihale 15 iş günü içinde tekrarlanır ve en fazla iki defa tekrarlanabilir. İkinci tekrardan sonra da iptal olması durumunda tahsisat miktarı bir sonraki takvim yılında ihale edilir.

İkincil piyasalarda tahsisatlar sürekli ticaret yöntemiyle işlem görür. Fiyat istikrarını sağlamak amacıyla piyasa istikrar rezervi oluşturulmuş, ayrıca tahsisatların ilgili uygulama döneminin sonraki yıllarında kullanılmasına (bankalama) ve sonraki yıllara ait tahsisatların mevcut teslim yılı için kullanılmasına (ödünç alma) imkân tanınmıştır.

İşletmelerin talebine bağlı olarak birincil piyasada tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizması uygulanabilir. Bu mekanizmanın işletileceği ihaleler, başvurular doğrultusunda en az 7 iş günü öncesinden Başkanlıkça belirlenir. Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasında uygulanacak asgari ve azami tahsisat fiyatı aralıklarını belirleme yetkisi Karbon Piyasası Kuruluna aittir, ancak bu aralıklar ek rezerv ve tamamlayıcı tahsisat fiyatı mekanizmalarına uygulanmaz.

Denkleştirme bakımından yalnızca Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde gerçekleşmiş projelerden elde edilen karbon kredileri kullanılabilir. Kullanım oranını belirleme yetkisi Karbon Piyasası Kurulundadır. Yönetmelik ayrıca ETS ile diğer emisyon ticaret sistemleri arasında tahsisatların karşılıklı tanınmasını sağlayacak anlaşmalar yapılmasına ve sistemler arası elektronik bağlantı kurulmasına imkân tanımaktadır.

İzleme, Raporlama ve Doğrulama Rejiminde Değişenler

İRD rejiminin temel takvimi korunmuştur. İşletmeler her yıl 30 Nisan tarihine kadar bir önceki yılın 1 Ocak ile 31 Aralık tarihleri arasında izlenen sera gazı emisyonlarını ve faaliyet seviyelerini Başkanlığa raporlamakla yükümlüdür. İzleme planı, emisyonların ilk izlenmeye başlandığı tarihten en az altı ay önce onaylanmak üzere Başkanlığa gönderilir. Bununla birlikte usul hükümlerinde işletmeler aleyhine daralmalar getirilmiş, doğrulayıcı kuruluşlar Merkezi Elektronik Doğrulayıcı Kuruluş Atama Sistemi (“MEDAS”) üzerinden atanır hale gelmiştir. Değişiklikler aşağıdaki tabloda karşılaştırmalı olarak gösterilmektedir:

MEDAS üzerinden atama, işletmelerin doğrulayıcısını serbestçe seçme imkânını ortadan kaldırmaktadır. 4 Ocak 2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi işletmeler ve tesisler MEDAS kapsamı dışında tutulmuştur.

Ücretsiz tahsisat almak isteyen işletmeler bakımından ayrıca İzleme Metodolojisi Planı hazırlanması zorunludur. EK-4’te asgari içeriği belirlenen bu plan, tesis ve alt tesis düzeyinde akış diyagramlarını, emisyon kaynaklarını, ölçüm noktalarını, PRODCOM kodlarının kaydına ilişkin prosedürü ve ısı ile elektrik dengelerinin ölçüm yöntemlerini içermek zorundadır. Planda meydana gelen değişiklikler 30 gün içinde Başkanlığa bildirilir. Doğrulanmış faaliyet seviyesi raporuna esas veri parametreleri ise EK-5’te düzenlenmiş olup, tesisin ve alt tesislerin NACE ve PRODCOM kodları bu ek kapsamında raporlanır.

İdari Yaptırımlar

Yönetmeliğin 35 inci maddesi, İklim Kanunu’nun 14 üncü maddesinde 500.000 Türk Lirası ile 5.000.000 Türk Lirası arasında belirlenen ceza bandını tesis kapasitesine göre kademelendirmiş ve 2026 yılı için yeniden değerlemeli tutarlar üzerinden somutlaştırmıştır. Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu süresi içinde sunmayanlara uygulanacak cezalar aşağıdaki gibidir:

Bu cezalar, ETS kapsamındaki işletmelere iki kat olarak uygulanır. Buna göre Kategori C bir tesis bakımından tek bir raporlama gecikmesinin bedeli 12.549.000 Türk Lirasına kadar çıkabilmektedir.

Sera gazı emisyon izni almadan faaliyet gösteren veya süresi biten ya da iptal edilen izinle faaliyetine devam eden işletmeler için ayrı bir kademelendirme öngörülmüştür. Bu kapsamda cezalar 1.254.900 Türk Lirasından başlamakta ve yıllık emisyonu 5.000.000 ton karbondioksit eşdeğerini aşan Kategori C tesisler bakımından 12.549.000 Türk Lirasına ulaşmaktadır.

Tahsisat teslim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletmelere İklim Kanunu uyarınca, teslim edilmeyen her bir tahsisat için doğrulanmış raporun ait olduğu yılın son üç ayına ilişkin birincil ve ikincil piyasa ağırlıklı ortalama tahsisat fiyatlarından yüksek olanının iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. Teslim edilmeyen tahsisat miktarı ayrıca telafi yılında teslim edilmesi gereken miktara eklenir. Tahsisat teslim yükümlülüğünün her yıl için en az %80’ini üç yıl üst üste süresinde yerine getirmeyen işletmelerin sera gazı emisyon izni iptal edilir ve üç aydan altı aya kadar yeni izin verilmez.

İklim Kanunu uyarınca idari para cezaları, tebliğ tarihinden itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırılarak uygulanır. Her bir fiil için uygulanacak ceza 50.000.000 Türk Lirasını geçemez.

Geçiş Hükümleri ve Pilot Uygulama

ETS, pilot uygulama dönemi ile başlayacaktır. Pilot dönemin kapsamı, süresi ve uygulama esasları ilgili kurum, kuruluş ve sivil toplum kuruluşlarının görüşü alınarak Karbon Piyasası Kurulunca belirlenecektir. İklim Kanunu’nun geçici 1 inci maddesi uyarınca pilot uygulama döneminde idari para cezaları %80 oranında indirilerek uygulanır.

En acil yükümlülük İzleme Metodolojisi Planına ilişkindir. Pilot uygulama dönemi kapsamındaki işletmeler ilk planlarını Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde, yani 27 Ekim 2026 tarihine kadar elektronik ortamda Başkanlığa sunmak zorundadır. Başkanlık gerekli görmesi halinde bu süreyi altı aya kadar uzatabilir. Pilot dönemde plan sunmamış olan işletmeler bakımından ise ilk planların birinci uygulama döneminin başlayacağı yıldan önceki takvim yılının sonuna kadar sunulması gerekmektedir.

Sera gazı emisyon izni bakımından İklim Kanunu’nun geçici 1 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Kanunun yürürlüğe girdiği 9 Temmuz 2025 tarihinden itibaren üç yıl içinde, yani en geç 9 Temmuz 2028 tarihine kadar izin alınması zorunludur. Bu süre içinde işletmelerin, faaliyetlerine devam edebilmeleri için bir kereye mahsus olmak üzere izinlerinin bulunduğu kabul edilir. Karbon Piyasası Kurulu kararı doğrultusunda Başkanlık bu süreyi iki yıla kadar uzatmaya yetkilidir.

Birinci uygulama dönemi iki alt dönem şeklinde uygulanacak olup, birinci alt döneme ilişkin yıllık kıyas değerleri alt tesislere ilişkin doğrulama raporları teslim edildikten sonra Ulusal Tahsisat Planında ilan edilecektir.

Sonuç ve Değerlendirme

Yönetmelik, Türkiye’de karbon fiyatlandırmasını ilk kez bağlayıcı bir mali yükümlülüğe dönüştürmektedir. Buna karşılık sistemin işleyişine ilişkin kritik parametrelerin önemli bir bölümü, pilot dönemin kapsamı ve süresi, ücretsiz tahsisat oranları, sektörel faaliyet katsayıları, kıyas değerleri ve ihale takvimi dahil olmak üzere, Karbon Piyasası Kurulu kararlarına ve Başkanlıkça çıkarılacak ikincil düzenlemelere bırakılmıştır. Bu nedenle işletmelerin mali etkiyi bugünden kesin olarak hesaplaması mümkün değildir, ancak hazırlık yükümlülükleri şimdiden başlamıştır.

Sanayi işletmelerinin öncelikle EK-1 kapsamında bir faaliyet yürütüp yürütmediklerini ve kurulu kapasitelerine göre hangi tesis kategorisine girdiklerini tespit etmeleri gerekmektedir. Bu tespit, tahsisat teslim yükümlülüğünün doğup doğmadığını belirleyen eşiktir. Özellikle hidrojen ve sentez gazı üretimi ile petrol rafinasyonu faaliyetlerinde eşik ve tanım değişiklikleri yapıldığından, Mülga Yönetmelik döneminde kapsam dışında kaldığı değerlendirilen tesislerin durumunun yeniden gözden geçirilmesi önem arz etmektedir.

Somut takvim bakımından iki tarih öne çıkmaktadır. Pilot uygulama dönemi kapsamındaki işletmelerin ilk İzleme Metodolojisi Planlarını 27 Ekim 2026 tarihine kadar Başkanlığa sunması, ETS kapsamına girecek işletmelerin ise en geç 9 Temmuz 2028 tarihine kadar sera gazı emisyon izni alması gerekmektedir. Emisyon izni başvurusunda aranan personel şartı ile İzleme Metodolojisi Planının teknik içeriği dikkate alındığında, her iki yükümlülük için de hazırlık süresinin kısa olduğu görülmektedir.

Ayrıca doğrulayıcı kuruluşların MEDAS üzerinden atanacak olması ve akreditasyon standardının ISO/IEC 17029’a geçmesi nedeniyle, mevcut doğrulayıcı kuruluşlarla yürütülen çalışmaların ve varsa çerçeve sözleşmelerin yeni rejime uygunluğunun gözden geçirilmesi gerekmektedir. Verilerin en az on yıl saklanması yükümlülüğü de kurum içi arşiv ve veri yönetimi süreçlerine yansıtılmalıdır.

Bu konudaki çalışmalarımız hakkında bilgi almak için Mevzuat Uyumu ve Veri Koruma uygulama alanımızı inceleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi için: [email protected] | www.semizlaw.com/tr/iletisim/